Zdjęcie do artykułu Podwyższenie kapitału zakładowego w spółce z o.o.: procedura
Fot. Negrobike / Pixabay

Rynek kapitałowy

Podwyższenie kapitału zakładowego w spółce z o.o.: procedura

Kapitał zakładowy tworzą wkłady wspólników zakładających spółkę – pieniężne lub inne, np. nieruchomości albo wierzytelności. Odpowiada sumie nominalnej wartości ich udziałów. W sp. z o.o.

To pseudonim redakcyjny używany przez wydawcę, a nie deklaracja niezależnie potwierdzonej tożsamości osoby. Pierwotny podpis redakcyjny: Dział Analiz Rynkowych.

Kiedy i po co podwyższa się kapitał zakładowy w sp. z o.o.

Kapitał zakładowy tworzą wkłady wspólników zakładających spółkę – pieniężne lub inne, np. nieruchomości albo wierzytelności. Odpowiada sumie nominalnej wartości ich udziałów. W sp. z o.o. minimum to 5000 zł (art. 154 § 1 k.s.h.). Wartość nominalna jednego udziału nie może być niższa niż 50 zł.

Wysokość kapitału zakładowego to obowiązkowy element umowy spółki (art. 157 § 1 pkt 3 k.s.h.). Umowa spółki wymaga aktu notarialnego (art. 157 § 2 k.s.h.). Dlatego zmiana kapitału jest co do zasady zmianą umowy spółki. Wymaga uchwały wspólników oraz wpisu do rejestru (art. 255 § 1 k.s.h.).

Podwyższenie kapitału wynika zwykle z dofinansowania majątku spółki przez wspólników, zwiększenia zdolności kredytowej oraz budowy zaufania kontrahentów do wypłacalności spółki. Inne powody to spłata wierzytelności wspólników lub wierzycieli przez zamianę wierzytelności na udziały albo wejście nowych wspólników obejmujących nowo utworzone udziały w zamian za wkłady.

Decyzja o podwyższeniu bywa też podyktowana potrzebą pozyskania kapitału inwestycyjnego, zwiększenia liczby wspólników lub uzyskania środków na spłatę zobowiązań.

Procedura obejmuje: uchwałę, objęcie udziałów, wniesienie wkładów, zgłoszenie do KRS i rozliczenie PCC. Dokumenty w procedurze to uchwała, oświadczenia o objęciu udziałów, oświadczenie o przystąpieniu do spółki (gdy wchodzi nowy wspólnik) oraz potwierdzenia wniesienia wkładów.

O wyborze trybu – zwykłego albo uproszczonego – decydują przede wszystkim postanowienia umowy spółki.

Główny proces podwyższenia kapitału zakładowego

  1. Uchwała wspólnikówPodjęcie uchwały o podwyższeniu kapitału – co do zasady w formie aktu notarialnego.
  2. Objęcie udziałówOświadczenia o objęciu nowych udziałów, a przy nowym wspólniku – oświadczenie o przystąpieniu do spółki.
  3. Wniesienie wkładówWkłady pieniężne (w złotych polskich) lub niepieniężne pokrywające podwyższenie.
  4. Zgłoszenie do KRSElektroniczne zgłoszenie zmian przez zarząd i wpis do rejestru, od którego podwyższenie jest skuteczne.

Tryb zwykły i uproszczony – od czego zależy wybór procedury

W trybie zwykłym kapitał podnosi się przez zmianę umowy spółki. Konieczna jest uchwała wspólników i wpis do rejestru (art. 255 § 1 k.s.h.). Uchwałę zamieszcza się w protokole notarialnym – chyba że w danym przypadku dopuszczalna jest zmiana umowy w systemie S24.

Tryb uproszczony (art. 257 § 1 i 3 k.s.h.) pozwala podnieść kapitał bez zmiany umowy tylko wtedy, gdy umowa wprost to przewiduje. Musi w niej być co najmniej maksymalna kwota podwyższenia bez zmiany umowy oraz termin, do którego można tego dokonać.

Na podstawie tego samego postanowienia kapitał można podnieść więcej niż raz, jeśli wszystkie podwyższenia mieszczą się w limicie kwotowym i czasowym.

Kluczowe ograniczenie trybu uproszczonego: oświadczenia o objęciu udziałów mogą złożyć wyłącznie dotychczasowi wspólnicy (art. 257 § 3 k.s.h.). Nie może więc dojść do przystąpienia nowego wspólnika.

Sekwencja czynności przypomina tryb zwykły: uchwała o podwyższeniu, oświadczenia o objęciu udziałów (chyba że podwyższenie polega na zwiększeniu wartości udziałów już istniejących), wniesienie wkładów i wpis podwyższenia do rejestru przedsiębiorców KRS.

Aby uniknąć wątpliwości i sporów, warto rozszerzyć umowę ponad minimum ustawowe. Wskaż, czy podwyższenie polega na utworzeniu nowych udziałów, czy na zwiększeniu wartości nominalnej istniejących, oraz jakie wkłady mogą je pokrywać.

Praktyka pokazuje, że tryb uproszczony bywa mniej skomplikowany, szybszy i co do zasady tańszy. Przy niejednoznacznej regulacji ustawowej mogą jednak pojawić się wątpliwości co do formy dokumentów potrzebnych do skutecznego przeprowadzenia procedury.

Tryb zwykły vs uproszczony podwyższenia kapitału

  • Zmiana umowy spółkiZwykły: co do zasady wymaga zmiany umowy spółki. Uproszczony: bez zmiany umowy, jeśli podwyższenie mieści się w limicie.
  • Prawo pierwszeństwaUproszczony: praktyka wskazuje, że wspólnicy nie mogą uchwałą wyłączyć ani ograniczyć prawa pierwszeństwa.

Nowe udziały czy wyższa wartość nominalna istniejących udziałów

Art. 257 § 2 k.s.h. przewiduje dwie metody podwyższenia kapitału zakładowego: zwiększenie wartości nominalnej istniejących udziałów albo ustanowienie nowych udziałów.

Utworzenie nowych udziałów pozwala włączyć do spółki nowych wspólników, którzy obejmują nowe udziały w zamian za wnoszone wkłady. Metoda ta zmienia strukturę udziałów w kapitale zakładowym i wymaga złożenia oświadczeń o objęciu udziałów przez obejmujących.

Podwyższenie wartości nominalnej istniejących udziałów nie tworzy nowych udziałów ani nie powoduje wejścia nowego wspólnika. Zmienia się tylko wartość nominalna już posiadanych udziałów. W trybie uproszczonym przy tej metodzie oświadczenia o objęciu udziałów nie są wymagane.

Przed podjęciem uchwały trzeba rozstrzygnąć, czy podwyższenie wynika z wejścia nowych wspólników (czyli powstania nowych udziałów), czy ze zwiększenia wartości nominalnej udziałów dotychczasowych wspólników. Metodę wybiera się właśnie przy podejmowaniu uchwały w tej sprawie.

Uchwała wspólników i czynności notarialne

Uchwała o podwyższeniu kapitału zakładowego wymaga formy aktu notarialnego i większości co najmniej 2/3 głosów, chyba że umowa spółki stanowi inaczej.

Uchwała powinna określać: wysokość podwyższenia kapitału zakładowego, sposób pokrycia nowych udziałów (wkład pieniężny albo niepieniężny) oraz to, czy nowe udziały obejmują dotychczasowi wspólnicy, czy nowe osoby.

Gdy podwyższenie wymaga zmiany umowy spółki, uchwałę zamieszcza się w protokole notarialnym (art. 255 k.s.h.). Wyjątkiem jest zmiana umowy w systemie S24, jeśli w danym przypadku jest dopuszczalna.

Jeśli umowa spółki nie upoważnia wspólników do podwyższenia kapitału w trybie uproszczonym, uchwała musi mieć formę przewidzianą dla zmiany umowy spółki.

Objęcie udziałów, prawo pierwszeństwa i przystąpienie nowego wspólnika

Osoby obejmujące nowe udziały muszą złożyć oświadczenia o objęciu udziałów w formie aktu notarialnego. Gdy udziały obejmuje nowy wspólnik, potrzebne jest dodatkowo oświadczenie o przystąpieniu do spółki – także w formie aktu notarialnego.

Zgodnie z art. 258 § 1 k.s.h. dotychczasowym wspólnikom przysługuje prawo pierwszeństwa do objęcia nowych udziałów proporcjonalnie do ich udziału w kapitale zakładowym, chyba że umowa spółki lub uchwała stanowi inaczej.

W praktyce przed objęciem udziałów przez nową osobę trzeba więc rozstrzygnąć kwestię pierwszeństwa – odpowiednim postanowieniem umowy lub uchwały albo rezygnacją uprawnionych wspólników z objęcia udziałów.

W trybie uproszczonym możliwości są węższe: wskazuje się, że przy uproszczonym podwyższeniu kapitału zakładowego wspólnicy nie mogą uchwałą wyłączyć ani ograniczyć przysługującego im prawa pierwszeństwa.

Wniesienie wkładów i pokrycie podwyższenia

Podwyższenie kapitału można sfinansować wkładami pieniężnymi lub niepieniężnymi wspólników. Wówczas kapitał zakładowy rośnie, a majątek spółki się powiększa. Takie rozwiązanie pozwala też włączyć do spółki nowych wspólników.

Drugie źródło to środki własne spółki z kapitału zapasowego lub kapitałów (funduszy) rezerwowych utworzonych z zysku spółki.

Wkłady pieniężne można wnieść bezgotówkowo – przelewem na rachunek bankowy spółki – albo gotówką. Wkładem pieniężnym może być wyłącznie kwota w złotych polskich. Wkładem niepieniężnym mogą być inne wartości, np. nieruchomości lub wierzytelności.

Wniesienie wkładów na pokrycie nowych udziałów (albo podwyższonej wartości istniejących udziałów) to obowiązkowy etap procedury, obok podjęcia uchwały, złożenia oświadczeń o objęciu udziałów i wpisania podwyższenia kapitału do rejestru przedsiębiorców KRS.

Zgłoszenie zmiany do KRS – kiedy podwyższenie staje się skuteczne

Podwyższenie kapitału zakładowego jest skuteczne tylko po wpisie do Krajowego Rejestru Sądowego. Zmianę kapitału zgłasza zarząd spółki w ustawowym terminie.

Zgłoszenie do KRS składa się elektronicznie. Do wniosku trzeba dołączyć dokumenty obrazujące procedurę – przede wszystkim uchwałę o podwyższeniu kapitału (w trybie zwykłym: protokół notarialny) oraz oświadczenia o objęciu udziałów.

Bez wpisu spółka nie może traktować podwyższenia jako dokonanego, nawet gdy uchwała została podjęta i wkłady wniesione.

PCC i praktyczne rozliczenia

Od podwyższenia kapitału zakładowego trzeba rozliczyć podatek od czynności cywilnoprawnych według stawki 0,5%.

Rozliczenie uwzględnia zasady poboru podatku przez notariusza albo złożenie deklaracji przez spółkę.

W kosztach trzeba uwzględnić nie tylko PCC, lecz także opłatę notarialną za sporządzenie aktów – uchwały o podwyższeniu kapitału oraz oświadczeń o objęciu udziałów.

Prawidłowe udokumentowanie czynności (uchwała, oświadczenia, potwierdzenia wniesienia wkładów) ma znaczenie dla zgłoszenia do KRS i dla rozliczenia PCC.

Najczęstsze błędy w procedurze podwyższenia kapitału

• Brak w umowie spółki zapisów o podwyższeniu w trybie uproszczonym – zwłaszcza maksymalnej kwoty i terminu – przy prowadzeniu procedury bez zmiany umowy. Wtedy konieczna jest zmiana umowy spółki, a sama zwykła uchwała może nie wystarczyć.

• Próba obejścia ograniczenia trybu uproszczonego przez dopuszczenie nowej osoby do objęcia udziałów. W trybie uproszczonym oświadczenia o objęciu udziałów mogą złożyć wyłącznie dotychczasowi wspólnicy (art. 257 § 3 k.s.h.).

• Wyłączenie lub ograniczenie prawa pierwszeństwa uchwałą wspólników w trybie uproszczonym – w praktyce wskazuje się, że nie jest to wówczas dopuszczalne.

• Pominięcie formy notarialnej: uchwały, oświadczeń o objęciu udziałów oraz oświadczenia nowego wspólnika o przystąpieniu do spółki.

• Przekroczenie limitu kwotowego lub terminowego z umowy spółki – podwyższenie poza te granice wymaga zmiany umowy spółki.

• Niezgłoszenie podwyższenia do KRS – bez wpisu jest ono nieskuteczne, niezależnie od podjętej uchwały i wniesionych wkładów.

• Błędne rozliczenie PCC od podwyższenia kapitału: brak poboru podatku przez notariusza albo niezłożenie deklaracji przez spółkę.

• Pominięcie wątpliwości co do formy dokumentów w trybie uproszczonym – przy niejednoznacznej regulacji ustawowej warto ustalić formę dokumentów przed rozpoczęciem procedury.

Lista kontrolna: uniknij typowych błędów

  • Sprawdź, czy umowa spółki przewiduje tryb uproszczony – maksymalną kwotę i termin.Bez takich zapisów konieczna jest zmiana umowy spółki.
  • Nie dopuszczaj nowej osoby do objęcia udziałów w trybie uproszczonym.Oświadczenia mogą złożyć wyłącznie dotychczasowi wspólnicy (art. 257 § 3 k.s.h.).
  • Nie wyłączaj ani nie ograniczaj prawa pierwszeństwa uchwałą w trybie uproszczonym.W praktyce wskazuje się, że nie jest to wówczas dopuszczalne.
  • Pamiętaj o formie notarialnej uchwały i oświadczeń.Dotyczy uchwały, oświadczeń o objęciu udziałów oraz oświadczenia nowego wspólnika o przystąpieniu do spółki.
  • Nie przekraczaj limitu kwotowego i terminowego z umowy spółki.Podwyższenie poza te granice wymaga zmiany umowy spółki.
  • Zgłoś podwyższenie do KRS.Bez wpisu podwyższenie jest nieskuteczne, nawet gdy uchwała została podjęta i wkłady wniesione.
  • Prawidłowo rozlicz PCC.Brak poboru przez notariusza albo niezłożenie deklaracji przez spółkę to błąd.

Podsumowanie: gotowa ścieżka postępowania

  1. Sprawdź umowę spółkiczy dopuszcza podwyższenie bez zmiany umowy, w jakiej maksymalnej kwocie i do kiedy.
  2. Wybierz metodęnowe udziały (możliwe wejście nowego wspólnika) albo podwyższenie wartości nominalnej istniejących udziałów.
  3. Sprawdź uprawnienia obejmującychprawo pierwszeństwa dotychczasowych wspólników i ewentualne odstępstwa z umowy lub uchwały.
  4. Podejmij uchwałę o podwyższeniu w wymaganej formie, wskazując kwotę podwyższenia i sposób pokrycia udziałów.
  5. Złóż oświadczenia o objęciu udziałów (a przy wejściu nowej osoby – oświadczenie o przystąpieniu do spółki) w formie aktu notarialnego.
  6. Wnieś wkłady pieniężne lub niepieniężne.
  7. Zgłoś podwyższenie elektronicznie do KRS i uzyskaj wpis, od którego jest skuteczne.
  8. Rozlicz PCC według stawki 0,5%, z uwzględnieniem poboru przez notariusza albo deklaracji spółki.

Kolejność i zakres dokumentów zależą od trybu i zapisów umowy spółki. W trybie zwykłym dochodzi zmiana umowy (poza zmianami dopuszczalnymi w systemie S24). W uproszczonym kluczowe są limity kwotowy i czasowy z umowy oraz krąg osób uprawnionych do objęcia udziałów.

Gotowa ścieżka postępowania krok po kroku

  1. Sprawdź umowę spółkiCzy dopuszcza podwyższenie bez zmiany umowy, w jakiej maksymalnej kwocie i do kiedy.
  2. Wybierz metodęNowe udziały (możliwe wejście nowego wspólnika) albo podwyższenie wartości nominalnej istniejących udziałów.
  3. Sprawdź prawo pierwszeństwaUwzględnij uprawnienia dotychczasowych wspólników i ewentualne odstępstwa z umowy lub uchwały.
  4. Podejmij uchwałęW wymaganej formie, ze wskazaniem kwoty podwyższenia i sposobu pokrycia udziałów.
  5. Złóż oświadczeniaO objęciu udziałów, a przy wejściu nowej osoby – oświadczenie o przystąpieniu do spółki, w formie aktu notarialnego.
  6. Wnieś wkładyPieniężne lub niepieniężne.
  7. Zgłoś do KRSElektronicznie; wpis jest warunkiem skuteczności podwyższenia.

Więcej z: Rynek kapitałowy

Finansowanie spółek

Leasing zwrotny nieruchomości: warunki i skutki podatkowe

Leasing zwrotny polega na nabyciu środka trwałego od dotychczasowego właściciela. Ten sam podmiot zostaje korzystającym na podstawie umowy leasingu. Dostawcą przedmiotu jest więc sam korzystający.