Zdjęcie do artykułu Karta firmowa: rozliczanie wydatków i kosztów w księgowości
Fot. TechPhotoGal / Pixabay

Płatności i fintech

Karta firmowa: rozliczanie wydatków i kosztów w księgowości

O kwalifikacji wydatku do kosztów nie decyduje forma zapłaty. Urząd skarbowy ocenia cel zakupu i związek z prowadzoną działalnością, a nie to, czy zapłacono kartą firmową, przelewem czy gotówką.

To pseudonim redakcyjny używany przez wydawcę, a nie deklaracja niezależnie potwierdzonej tożsamości osoby. Pierwotny podpis redakcyjny: Dział Płatności i Fintech.

Karta firmowa a kwalifikacja wydatku do kosztów

O kwalifikacji wydatku do kosztów nie decyduje forma zapłaty. Urząd skarbowy ocenia cel zakupu i związek z prowadzoną działalnością, a nie to, czy zapłacono kartą firmową, przelewem czy gotówką.

Działa to w obie strony. Prywatny zakup z konta firmowego nie ściąga kary za sam sposób płatności. Problem pojawia się, gdy wydatek trafi do kosztów i zostanie odliczony w deklaracji.

Podobnie jest z kartą prywatną użytą do zakupu firmowego. Płatność pojawi się w historii rachunku i trafi do księgowości. O koszcie decyduje jednak cel zakupu oraz dokument, a nie karta, którą zapłacono.

Ta sama logika obowiązuje w VAT. Prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje w zakresie, w jakim towary i usługi służą czynnościom opodatkowanym (art. 86 ust. 1 ustawy o VAT). Warunkiem odliczenia jest niewątpliwy i bezsporny związek zakupów z wykonanymi czynnościami opodatkowanymi. Liczy się kryterium merytoryczne, nie techniczne.

Praktyczny wniosek: kartą firmową można płacić różnie, ale każdą płatność trzeba zakwalifikować według celu zakupu i zabezpieczyć dokument. Sam fakt, że transakcja widnieje na firmowym wyciągu, tego nie nadrobi.

Wydatek firmowy czy prywatny – jak rozpoznać i bezpiecznie rozdzielić

Najprostsze kryteria rozdzielenia wydatków to: dokument wystawiony na dane firmy, związek zakupu z działalnością oraz opis transakcji pozwalający odtworzyć, czego dotyczyła płatność. Każdy wydatek firmowy powinien mieć fakturę lub rachunek na dane firmy i związek z działalnością – to warunek ujęcia go w kosztach i podstawa obrony przy kontroli.

Różnica między jednoosobową działalnością a spółką jest istotna. W JDG można technicznie płacić kartą firmową za zakupy prywatne, ale nie wolno ich księgować jako kosztów. W spółce z o.o. środki na rachunku należą do spółki, a prywatne zakupy z firmowych środków bez podstawy prawnej to poważne naruszenie przepisów.

Jeśli prywatny wydatek trafi do kosztów i zostanie odliczony w deklaracji, urząd może zakwestionować koszt i zażądać wyłączenia go z rozliczeń. Powtarzające się błędy mogą prowadzić do odsetek i sankcji.

Korekta jest prosta: nie ujmować wydatku w kosztach. W razie potrzeby przygotować wyjaśnienie, że nie miał związku z działalnością gospodarczą. Dla bezpieczeństwa warto wykonać przelew zwrotny z konta prywatnego na firmowe, aby wyrównać bilans finansowy.

Osobne ryzyko to skutki dowodowe mieszania finansów. Gdy jedno konto obsługuje wszystkie płatności, w razie kontroli trzeba udowodnić, które transakcje były firmowe, a które nie – to dodatkowa praca i stres po stronie przedsiębiorcy. Im mniej precyzyjne opisy pozycji na wyciągu i im mniej dokumentów kosztowych podpiętych do księgowości, tym trudniej przeprowadzić ten dowód.

Dokumentowanie płatności kartą firmową

Rozliczenie płatności kartą wymaga dwóch różnych dokumentów. Pierwszy to dokument kosztowy – faktura lub rachunek na dane firmy. Drugi to dowód uregulowania, czyli wyciąg bankowy, na podstawie którego do ksiąg odnosi się kwoty zapłacone kartą i widoczne na nim potwierdzenia transakcji. Kartą nie wystawia się faktury; dokument kosztowy trzeba pozyskać niezależnie od płatności na wyciągu.

Trzecim elementem jest opis wydatku. Spina on dokument kosztowy z konkretną pozycją na wyciągu. Warto wskazać numer faktury lub rachunku oraz cel zakupu. Bez powiązania podczas kontroli trzeba odtwarzać relację między kwotą z rachunku a dokumentem, co przy wielu transakcjach bywa bardzo trudne.

Podstawy organizacyjne też trzeba załatwić na piśmie. Polityka rachunkowości powinna zawierać zapis o sposobie ewidencji i rozliczania płatności firmowymi kartami płatniczymi. Sposób prowadzenia ewidencji w tym zakresie jednostka ustala samodzielnie na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy o rachunkowości.

Opłaty bankowe dokumentuje się wyciągiem. W praktyce księgowość ujmuje je raz w miesiącu, na podstawie zbiorczego dowodu wewnętrznego sporządzonego pod wydrukiem wyciągu. Daje to spójny komplet: wyciąg, DW i ewentualne załączniki w postaci faktur dotyczących opłat.

Ewidencja księgowa płatności kartą firmową

W księgach rachunkowych płatności kartą firmową można ewidencjonować na koncie 13-9 „Środki pieniężne w drodze”, koncie 23-4 „Pozostałe rozrachunki z pracownikami” (analityka: Płatności kartami) albo koncie 24 „Pozostałe rozrachunki” (analityka np. „Rozrachunki z prezesem z tytułu płatności kartami”). Wybór konta zależy od tego, czy płatności dokonuje pracownik, członek zarządu, czy sama jednostka, i powinien być opisany w polityce rachunkowości.

Schemat ujęcia faktury za materiały opłaconej firmową kartą płatniczą: wartość brutto – Wn konto 30 „Rozliczenie zakupu”, Ma konto 13-9 „Środki pieniężne w drodze” lub 23-4 „Pozostałe rozrachunki z pracownikami” (analityka: Płatności kartami), albo 24 „Pozostałe rozrachunki”.

VAT naliczony podlegający odliczeniu – Wn konto 22-1 „VAT naliczony i jego rozliczenie”, Ma konto 30 „Rozliczenie zakupu”. Wartość netto – Wn konto 31 „Materiały” w korespondencji z kontem 30 „Rozliczenie zakupu”.

Dzięki temu konta 22-1 i 31 zostają obciążone właściwymi kwotami, a konto 30 się zamyka. Jeżeli zobowiązanie z faktury ujęto wcześniej na koncie 21, pod datą zapłaty kartą firmową wyksięgowuje się je z konta 21 zapisem: Wn konto 21, Ma konto 13-9 lub konto 23-4 albo konto 24. Datą zapłaty jest data z wyciągu bankowego, który stanowi podstawę tego zapisu.

W jednostkach, w których utarg detaliczny obejmuje płatności kartą, stosuje się dodatkowo konto 13-9 lub 24 z analityką typu „Utarg ze sprzedaży uregulowany kartą płatniczą”. Przychody ze sprzedaży przy kasie rejestrującej można ujmować na podstawie miesięcznych raportów fiskalnych: należności opłacone gotówką na koncie 10 „Kasa”, a uregulowane kartą – na koncie 13-9 lub 24.

Następnie, już na podstawie wyciągu bankowego, na to konto odnosi się kwotę z tytułu zapłaty kartami, która wpłynęła na rachunek bieżący – najczęściej pomniejszoną o potrąconą prowizję.

Opłaty za kartę i prowizje bankowe w kosztach

Do kosztów uzyskania przychodu można zaliczyć wydatki ponoszone w celu utrzymania konta oraz związane z transakcjami bankowymi. Wśród opłat dotyczących rachunku i karty wymienia się: opłatę za otwarcie konta (nie zawsze występuje), opłatę za prowadzenie rachunku (często zależną od spełnienia warunków, np. kwoty wpływów w danym okresie), opłaty za przelewy.

Opłaty za kartę płatniczą mogą zależeć od liczby transakcji bezgotówkowych albo kwot tych transakcji. Prowizje dotyczą wypłat z bankomatów należących do innych banków lub wypłat za granicą. Są też opłaty dodatkowe, takie jak opłata za wyciąg w formie papierowej czy prowizje za transakcje walutowe.

Warunkiem zaliczenia tych kwot do kosztów jest związek poniesionych opłat z prowadzoną działalnością gospodarczą oraz dobre udokumentowanie – podstawą jest wyciąg bankowy – a także to, że dotyczą transakcji firmowych. Do kosztów nie wchodzi naliczony podatek dochodowy ani podatek od spadków i darowizn (art. 23 ust. 1 pkt 12 ustawy o PIT).

Odrębną kategorią są koszty bankowe przy kredycie zaciągniętym na potrzeby prowadzonej działalności, na przykład odsetki. W pełnej księgowości odmiennie rozlicza się prowizję od transakcji bezgotówkowych po stronie sprzedaży: kwota wpływająca na rachunek bieżący jest pomniejszona o potrąconą prowizję za transakcje bezgotówkowe. Prowizję tę ujmuje się na podstawie wyciągu bankowego, na którym widnieje jej kwota.

Wypłaty gotówki z bankomatu firmową kartą oraz opłaty i prowizje z tym związane wymagają szczególnej uwagi. Same w sobie nie mówią, na co przeznaczono gotówkę. Kosztem mogą stać się tylko wtedy, gdy zostanie udokumentowany cel wypłaty jako wydatek firmowy.

Kluczowe koszty związane z kartą firmową w KPiR

Opłata za prowadzenie konta
Często zależna od spełnienia warunków (np. minimalnej kwoty wpływów)
Prowizje za transakcje bezgotówkowe
Może zależeć od liczby lub wartości transakcji
Prowizje za wypłaty z bankomatów innych banków
Stosowane dla wypłat poza siecią własnego banku
Opłaty za wyciąg papierowy
Dodatkowe koszty, które nie są zawsze uwzględniane

Karta firmowa w KPiR – opłaty bankowe i prowizje

W podatkowej księdze przychodów i rozchodów (KPiR) opłaty za prowadzenie karty, prowizje za transakcje bezgotówkowe i prowizje za wypłaty z bankomatów można ująć jako koszt. Warunek: dobre udokumentowanie wyciągiem bankowym i związek z transakcjami firmowymi.

Opłaty za kartę płatniczą to jedna z pozycji zaliczanych do kosztów związanych z prowadzeniem rachunku bankowego. Obok nich są: opłata za prowadzenie rachunku, opłaty za przelewy, prowizje za wypłaty w bankomatach innych banków lub za granicą oraz prowizje za transakcje walutowe.

Technicznie najczęściej stosuje się ujęcie zbiorcze: koszty bankowe wprowadza się na koniec miesiąca jako zbiorczy dowód wewnętrzny, a pod wydrukowany DW podłącza się wyciąg bankowy.

Nie każda opłata z wyciągu jest kosztem działalności w całości. Jeśli karta była używana również do płatności prywatnych, opłaty i prowizje odnoszące się do tych transakcji nie powinny trafiać do kosztów. Z wyciągu trzeba wyodrębnić część dotyczącą transakcji firmowych.

Przedsiębiorca prowadzący jednoosobową działalność nie musi zakładać firmowego konta bankowego, jeśli nie obejmuje go obowiązek umieszczenia rachunku na białej liście podatników VAT lub w mechanizmie split payment. Nawet gdy konto firmowe i osobiste jest jedno, koszty związane z prowadzeniem takiego konta można rozliczać w KPiR.

Do kosztów nie włączaj podatku dochodowego ani podatku od spadków i darowizn. Kwoty z tego tytułu, nawet jeśli pojawiają się w historii operacji bankowych, nie są kosztem uzyskania przychodu na podstawie art. 23 ust. 1 pkt 12 ustawy o PIT.

Najczęstsze błędy i ryzyka przy rozliczaniu karty firmowej

Ryzyka sprowadzają się do trzech obszarów: błędnej kwalifikacji wydatku, braku dokumentu lub opisu oraz mieszania finansów firmowych i prywatnych. W każdym z nich kluczowe jest powiązanie transakcji z wyciągu z dokumentem kosztowym i celem zakupu, a nie sama forma płatności.

Karta firmowa: zalety i ryzyka w księgowości

  • ZaletyUłatwia systematyczne rozliczanie wydatków firmowych, wspiera przejrzystość finansową i ułatwia udokumentowanie operacji. Działa również jako instrument zarządzania kosztami.
  • RyzykaMieszanie finansów firmowych i prywatnych może prowadzić do odsetek, sankcji i trudności przy kontroli skarbowej. Niezwiązane z działalnością wydatki nie mogą być odliczane.

Praktyczna checklista rozliczenia karty firmowej

  1. Ustal cel zakupu i jego związek z działalnością. 2. Zabezpiecz dokument kosztowy na dane firmy. 3. Opisz transakcję i powiąż ją z wyciągiem. 4. Ujmij wydatek w księgach zgodnie z przyjętą polityką rachunkowości. 5. Rozlicz opłaty bankowe tylko w części dotyczącej transakcji firmowych. 6. Skoryguj pomyłki, wyłączając wydatki prywatne z kosztów. 7. Sprawdź, czy polityka rachunkowości zawiera zapis o sposobie ewidencji i rozliczania płatności firmowymi kartami płatniczymi.

Więcej z: Płatności i fintech

Płatności i fintech

Bankowość firmowa: rachunki, dostęp i integracje

Mała firma nie musi mieć osobnego konta bankowego. Ranking kont firmowych Bankier.pl wskazuje trzy sytuacje, w których rachunek firmowy staje się praktyczną koniecznością.